Greece - Green

EΝΕΡΓΕΙΑ 

Η ελληνική οικονομία εξαρτάται από τα ορυκτά καύσιμα που καλύπτουν το 55% των ενεργειακών αναγκών της χώρας. 

Τα εισαγόμενα πετρελαϊκά προϊόντα καλύπτουν το 44% των ενεργειακών αναγκών ενώ το φυσικό αέριο το 17%. Συνολικα το 60% της ενέργειας της χώρας εισάγεται.

Το 40% των ενεργειακών αναγκών που παράγεται στην Ελλάδα αφορά τον λιγνίτη κατά 75% και τις ΑΠΕ κατα 25% (πρόβλεψη 2016). 

Οι εγχώριες πηγές (λιγνίτης-ΑΠΕ) μετέχουν στο ηλεκτρικό μείγμα κατα 50%.

Οι ΑΠΕ μετέχουν κατα 15% στο συνολικό ενεργειακό μείγμα και κατά 25% στον ηλεκτρισμό της χώρας. 

Σύμφωνα με την οδηγία 2009/28/EC, η Ελλάδα πρέπει να πετύχει τον στόχο το 20% πράσινης ενέργειας στη συνολική ενεργειακή κατανάλωση μέχρι το 2020. 

Ο συνολικός στόχος επιμερίζεται σε υποστόχους, μεριδίου 40% στη συνολική κατανάλωση ηλεκτρισμού, 20% στη συνολική κατανάλωση θέρμανσης και ψύξης, και 10% στις μεταφορές μέχρι το 2020. 

Σύμφωνα με την τρίτη έκθεση προόδου ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Ελλάδα-υπεβλήθη κατά το άρθρο 22 της Οδηγίας 2009/28/EC της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τον Απρίλιο του 2016- τα τελευταία στατιστικά δείχνουν ότι η Ελλάδα είναι κοντά στους στόχους.

Η υπεραπόδοση οφείλεται στην αύξηση συστημάτων βιομάζας σε μπόιλερ θέρμανσης κατοικιών (φτηνότερη λύση από το ντίζελ) και στα ηλιακά συστήματα στην οικιακή θέρμανση που κατέγραψαν αύξηση 62% τα δύο τελευταία χρόνια (σύγκριση 2012-2014). 

Η συμμετοχή των ΑΠΕ στη θέρμανση/ψύξη το 2015 (26%) ξεπέρασε το στόχο του 20% και κατέγραψε αύξηση 15% σε σχέση με το 2012. 

Το μερίδιο των ΑΠΕ στις μεταφορές υπολείπεται κατά πολύ των στόχων αφού βρίσκεται στο 1.5% το 2015, φτάνοντας στο ποσοστό του 16%. Η συμμετοχή των ανανεώσιμων συστημάτων αυξήθηκε κατά 25% μεταξύ 2012-2014. 

Η εγκατεστημένη ισχύς των ανενώσιμων συστημάτων ξεπέρασε τους στόχους το 2013, ιδίως λόγω των φωτοβολταϊκών συστημάτων, αλλά σημείωσε σχετική καθυστέρηση το 2014. 

Αρκετές εκατοντάδες Ελληνικές και διεθνείς εταιρείες δραστηριοποιούνται στο χώρο των ανανεώσιμων συστημάτων στην Ελλάδα. 

Στο φωτοβολταϊκό τομέα παρατηρείται μεγάλος αριθμός από μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ιδιώτες, συμπεριλαμβανομένων αγροτών, που διαχειρίζονται αρκετά project διαφορετικής ισχύος σήμερα. 

Ο χώρος της αιολικής ενέργειας κυριαρχείται από εξειδικευμένες εταιρείες που διαχειρίζονται πορτφόλιος από αιολικά πάρκα συνδυαζόμενα με φωτοβολταϊκά συστήματα και μικρά υδροηλεκτρικά. 6 εταιρείες διαχειρίζονται αιολικά πάρκα που συνεισφέρουν στο 70% της εγκατεστημένης ισχύος των αιολικών συστημάτων. 

Ελληνικοί Οργανισμοί που αντιπροσωπεύουν ιδιωτικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην παραγωγή ενέργειας.
- Greek Association of RES Electricity Producers (GAREP),
- Hellenic Wind Energy Association (HWEA/ELETAEN),
- Hellenic Association of Photovoltaic Companies (HELAPCO),
- Hellenic Association of Photovoltaic Energy Producers (SPEF),
- Greek Solar Industry Association (EBHE),
- Hellenic Small Hydro Power Association (HSHA)
- Hellenic Association for the Development of Biomass (HELLABIOM).

HΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ

Στον ηλεκτρισμό, το α΄ εξάμηνο του 2017, η εγκατεστημένη ισχύ του λιγνίτη αντιπροσωπεύει το 30% του δικτύου, του φυσικού αερίου το 28%, των ΑΠΕ το 25%, των υδροηλεκτρικών το 19%. 

Το 2016, η συνολική εγκατεστημένη ισχύς στην Ελλάδα, ισοδυναμεί με 50.1 TWh. 

Η συνολική κατανάλωση με 41.6 TWh. 

Η τιμή κόστους της ηλεκτρικής παραγωγής το πρώτο εξάμηνο του 2017 ήταν 170.3 €/MWh για τις ΑΠΕ συγκριτικά με την οριακή τιμή συστήματος 53.1 €/MWh. 

Το 2016, η συνολική εγκατεστημένη ισχύς (capacity) αθροίζεται σε 16,615 MW, εκ των οποίων ο λιγνίτης αντιπροσωπεύει 3,912 MW, το φυσικό αέριο 4,658 MW, τα μεγάλα υδροηλεκτρικά 3,173 MW και οι ΑΠΕ 4,873 MW. 

Το μερίδιο των ΑΠΕ στο ηλεκτρικό μείγμα συνεισέφερε 22% το 2015. 

Η εθνική στόχευση για το 2016 είναι 35% -έναντι του αρχικού στόχου 30% που είχε τεθεί το 2010-. 

· Hλιακή Ενέργεια 

Η ηλιακή ενέργεια αποτελεί σημαντικό τμήμα του ενεργειακού συστήματος. Με εγκατεστημένα συστήματα 4.1 εκατομ. τ.μ. η Ελλάδα έχει τη δεύτερη μεγαλύτερη χωρητικότητα στην Ε.Ε. μετά τη Γερμανία. 

Η αγορά αποτελείται ιδίως από ατομικά ηλιακά συστήματα θέρμανσης τύπου θερμοσίφωνα. Υπάρχουν δυνατότητες για διεύρυνση των ηλιακών συστημάτων στην βιομηχανία και στην τριτογενή παραγωγή. 

Ώθηση αναμένεται να δώσει η διαδικασία εικονικού συμψηφισμού από φωτοβολταϊκά πάνελ σε στέγες. 

Η συνολική εγκατεστημένη ισχύς ηλιακών συστημάτων το 2016 αντιστοιχεί σε 2,605 MWp. Μέχρι το τέλος του 2017, 494 net-metering φωτοβολταϊκά συστήματα συνολικής ισχύος 6.6 MWp εγκαταστάθηκαν στο δίκτυο. 

· Aιολική Ενέργεια 

Η Ελλάδα έχει από τα πιο ελκυστικά τοπία στην Ευρώπη για την αιολική ενέργεια με ικανή εγκατεστημένη ισχύ σήμερα για την κάλυψη του 25% των αναγκών στην Στερεά Ελλάδα και 30% στη νησιωτική χώρα. 

Οι οικονομικές προοπτικές των αιολικών συστημάτων εκτιμώνται σε 10,000-12,000 MW. 

Τον Δεκέμβριο του 2016 τα αιολικά συστήματα προσέθεσαν ισχύ 2,370 MW σε σχέση με 2,091 MW το τέλος του 2015. 323 MW αντιστοιχούν σε ισχύ στα μη συνδεδμένα νησιά και ιδίως στην Κρήτη. 

Ο εξηλεκτρισμός από αιολικά συστήματα ισοδυναμεί με 5,145 GWh το 2016, αντί 4,621 GWh το 2015. 

Το 2016 ήταν η δεύτερη μεγαλύτερη πηγή ηλεκτρισμού από ΑΠΕ, παράγοντας το 38.3% του ηλεκτρισμού στην κατηγορία, και το 9% του συνολικής παραγωγής ηλεκτρισμού στην Ελλάδα. 

· Βιομάζα: Υπάρχουν λίγα ανεπτυγμένα σχέδια βιομάζας στην Ελλάδα, κυρίως στον τομέα διαχείρισης δημοτικών αποβλήτων. 

Η συνολική εγκατεστημένη ισχύς της βιομάζας στη χώρα, από 12 διαφορετικά συστήματα, εισφέρει 58 MW. Το 2016, προστέθηκαν 6 MW ενώ 252 GWh ηλεκτρισμού από βιομάζα εισφέρθησαν στο διασυνδεδεμένο δίκτυο (0 στα μη διασυνδεδεμένα νησιά) 

Σημαντικότερες νομοθεσίες για τα Ανανεώσιμα Συστήματα. 

Ο νομοθετικός μηχανισμός υποστήριξης του πράσινου ηλεκτρισμού στην Ελλάδα θεμελιώθηκε στους Νόμους 3468/2006 και 3851/2010 (εθνικά μέτρα επίτευξης στόχων). 

Το νομικό πλαίσιο εισήγαγε τον μηχανισμό feed it tariff ενίσχυσης δηλαδή της πράσινης ηλεκτροπαραγωγής. 

Η ενίσχυση παρέχεται με μία σταθερή τιμή, ανώτερη της λιανικής, διαφορετική για κάθε κατηγορία ανανεώσιμου συστήματος που καταβάλλει το κράτος εγγυημένη για 20 χρόνια στον ηλεκτροπαραγωγό. 

Το καθεστώς ενίσχυσης του μηχανισμού feed in tariff διήρκεσε μέχρι το 2016. Από 1/1/2017 ο ενισχυτικός μηχανισμός των AΠΕ μετασχηματίστηκε στο καθεστώς διαφορικής προσαύξησης, feed in premium (Ν.4414/2016) 

Σύμφωνα με το νόμο, η λειτουργική ενίσχυση στη βάση μιας διαφορικής τιμής αποζημίωσης έχει τη μορφή προσαύξησης των εσόδων των πράσινων ηλεκτροπαραγωγών σε ευρώ ανά μεγαβατώρα (€/MWh) σε σχέση με τα κατ’ αρχήν κέρδη τους από την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. 

Η διαφορική προσαύξηση δύναται να λαμβάνει είτε θετικές είτε αρνητικές αριθμητικές τιμές, χορηγείται για το χρόνο ισχύος της στήριξης της εκάστοτε μονάδας ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ, λαμβάνοντας υπόψη τα έσοδα από τη συμμετοχή στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας μέσω διαγωνιστικών διαδικασιών για κάθε ανανεώσιμο σύστημα. 

Εξαίρεση στη λειτουργική ενίσχυση με βάση το πλαίσιο σταθερής τιμής (Feed in Tariff - FiT) μπορεί να υπάρξει για μικρά ανανεώσιμα συστήματα με όρια εγκατεστημένης ισχύος μέχρι 500kW (παρέχεται ως δυνατότητα), αιολικών σταθμών μέχρι 3ΜW καθώς και σταθμών σε Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά. Οι νέες συμβάσεις με FIP και FIT θα έχουν ισχύ 20 ετών. 

Ο Νόμος 4414/2016 «Νέο καθεστώς στήριξης των σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και Συμπαραγωγή Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης»  αποτελεί το επικαιροποιημένο θεσμικό πλαίσιο για την προστασία της Ανανεώσιμης Ενέργειας στην Ελλάδα. 

Η νομοθεσία θεσπίστηκε σύμφωνα με τις αρχές της απόφασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, C (2016)7272 και εισάγει καινοτομίες για τον εκσυγχρονισμό και την ενοποίηση της αγοράς ενέργειας στην Ελλάδα. 

Πέρα από το νέο τρόπο υπολογισμού της διαφορικής ενίσχυσης, τα ανανεώσιμα συστήματα, θα καταβάλλουν ένα management premium για την συμμετοχή τους στην ενοποιημένη αγορά ηλεκτρισμού. Το ποσό αυτό θα είναι 3 €/MWh για τα αιολικά συστήματα με εγκατεστημένη ισχύ μέχρι 10 MW και 2 €/MWh για όλα τα υπόλοιπα ανανεώσιμα συστήματα. 

Με το Ν.4414/2016 και των Υπουργικών Αποφάσεων εκ των εξουσιοδοτικών τους διατάξεων θεσπίζονται νέοι μηχανισμοί για την ολοκλήρωση της ενεργειακής αγοράς. 

- Ο ενεργειακός συμψηφισμός (net metering) και ο εικονικός ενεργειακός συμψηφισμός (virtual net metering) σύμφωνα με την Υ.Α. ενεργειακού & εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού ΑΠΕΗΛ/Α/Φ1/οικ.175067/19.04.2017 (ΦΕΚ Β’ 1547). 

- Η χορήγηση ενισχύσεων μέσω ανταγωνιστικών διαδικασιών υποβολής προσφορών σύμφωνα με τις Y.A. του άρθρου 7 παρ. 2 ν.4414/2016 για τον καθορισμό τεχνολογιών/κατηγοριών σταθμών που εντάσσονται στην ανταγωνιστική διαδικασία υποβολής προσφορών και τον χαρακτηρισμό των ανταγωνιστικών διαδικασιών υποβολής προσφορών ως «τεχνολογικά ουδέτερων» ή μη , 

και της Υ.Α. παρ. 3, άρθρου 7 ν.4414/2016 για τον καθορισμό της εγκατεστημένης ισχύος, ανά τεχνολογία/κατηγορία σταθμών, η οποία δημοπρατείται μέσω ανταγωνιστικών διαδικασιών υποβολής προσφορών, του ελάχιστου αριθμού ανταγωνιστικών διαδικασιών υποβολής προσφορών ανά έτος, καθώς και ανώτατης ή/και κατώτατης επιτρεπόμενης τιμής προσφοράς για κάθε ανταγωνιστική διαδικασία υποβολής προσφορών. 

· Οι ενεργειακοί συνεταιρισμοί και η θέσπιση κινήτρων όπως η εξάλειψη μέρους του ειδικού τέλους της παρ. Α.1 του αρ. 25 του ν. 3468/2006, ποσοστό 1,7% υπέρ Ο.Τ.Α. 

· Υ.Α. μεθοδολογίας υπολογισμού της ειδικής τιμής αγοράς (ΦΕΚ Β’ 3955/2016), τέλος που επιβάλλεται σε όλους τους ηλεκτροπαραγωγούς σε σχέση με το μερίδιο τους στην αγορά. 

Διαδικασία αδειοδότησης Ανανεώσιμων Συστημάτων (3468/2006, 3851/2010). 

Η διαδικασία αδειοδότησης των ανανεώσιμων συστημάτων απλοποιήθηκε με το Ν. 3851/2010. Συστήματα με μεγάλη ισχύ πρέπει να έχουν άδεια παραγωγής από τη ΡΑΕ, άδεια εγκατάστασης που παρέχεται από το ΥΠ. ΕΝ. ή τοπικές αρχές και άδεια λειοτυργίας που χορηγείται επίσης από το Υπ. ΕΝ. ή τις τοπικές αρχές. 

Το γενικό πλαίσιο καθορίζεται από το Ν. 3468/2006 και καθορίζει τα εξής. 

Οι σταθμοί εξαιρούμενοι της υποχρέωσης λήψης άδειας παραγωγής (άρθρο 4, ν.3468/2006) είναι γεωθερμικοί σταθμοί ≤ 0,5 MW, οι σταθμοί βιομάζας, βιοαερίου, βιορευστών ≤ 1 MW, φωτοβολταϊκοί ή ηλιοθερμικοί σταθμοί ≤ 1MW, σταθμοί Σ.Η.Θ.Υ.Α. ≤ 1MW, αιολικοί σταθμοί ≤ 50 kW 

Η Αδειοδοτική Διαδικασία εξαιρούμενων σταθμών απαιτεί: 

– Αίτηση για Προσφορά Σύνδεσης προς τον αρμόδιο Διαχειριστή – Έγκριση Περιβαλλοντικών Όρων (Ε.Π.Ο.) ή Πρότυπες Περιβαλλοντικές δεσμεύσεις ή Απαλλαγή από Ε.Π.Ο. (Αποκεντρωμένη Διοίκηση) 

– Έκδοση λοιπών αδειών (π.χ. οικοδομικών) και εγκρίσεων που τυχόν απαιτούνται για την εγκατάσταση του σταθμού (Πολεοδομία ή αρμόδια κατά περίπτωση αρχή), έκδοση αδειών απόκτησης δικαιώματος χρήσης γης της θέσης εγκατάστασης του έργου (Αποκεντρωμένη Διοίκηση) 

– Υπογραφή Σύμβασης Σύνδεσης στο Σύστημα ή στο Δίκτυο (αρμόδιος Διαχειριστής – ΔΕΔΔΗΕ ή ΑΔΜΗΕ) 

– Υπογραφή Σύμβασης Λειτουργικής Ενίσχυσης (Σταθερής Τιμής ή Διαφορικής Προσαύξησης) (ΛΑΓΗΕ ή ΔΕΔΔΗΕ) 12/17 

Η Αδειοδοτική διαδικασία σταθμών ΑΠΕ με υποχρέωση λήψης άδειας παραγωγής απαιτεί: 

1.Έκδοση Άδειας Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΡΑΕ) 

2.Ταυτόχρονα (παραλληλισμός διαδικασιών) για: 

– Προσφορά Σύνδεσης του σταθμού παραγωγής στο Σύστημα ή σε Δίκτυο (αρμόδιος Διαχειριστής – ΔΕΔΔΗΕ ή ΑΔΜΗΕ) – Έγκριση Περιβαλλοντικών Όρων (Ε.Π.Ο.) ή Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις (Π.Δ.Δ.) (Αποκεντρωμένη Διοίκηση) 

– Χορήγηση αδειών απόκτησης δικαιώματος χρήσης γης της θέσης εγκατάστασης του έργου (Αποκεντρωμένη Διοίκηση) 

3.Ταυτόχρονα (παραλληλισμός διαδικασιών) ενέργειες για: 

– Έκδοση Άδειας Εγκατάστασης (Αποκεντρωμένη Διοίκηση ή ΥΠΕΝ) 

– Υπογραφή Σύμβασης Σύνδεσης στο Σύστημα ή στο Δίκτυο (αρμόδιος Διαχειριστής – ΔΕΔΔΗΕ ή ΑΔΜΗΕ) 

– Χορήγηση λοιπών αδειών/πρωτοκόλλων/εγκρίσεων (π.χ. πολεοδομικές άδειες, πρωτόκολλο εγκατάστασης) που απαιτούνται για την εγκατάσταση του σταθμού 4.Υπογραφή Σύμβασης Λειτουργικής Ενίσχυσης (Σταθερής Τιμής ή Διαφορικής Προσαύξησης) (ΛΑΓΗΕ ή ΔΕΔΔΗΕ) 

5.Δοκιμαστική περίοδος λειτουργίας και έκδοση Άδειας Λειτουργίας (Αποκεντρωμένη Διοίκηση ή ΥΠΕΝ). 

Οικονομικός μηχανισμός ενίσχυσης Ανανεώσιμων Συστημάτων 

Η ενίσχυση των Ανενεώσιμων Συστημάτων καταβάλλεται στους πράσινους ηλεκτροπαραγωγούς από τον Ειδικό Λογαριασμό ΑΠΕ που διαχειρίζεται ο ΛΑΓΗΕ Electricity Market Operator (LAGIE). Τα έσοδα του λογαριασμού, σήμερα, προέρχονται: 

§ Από τις πωλήσεις του πράσινου ηλεκτρισμού σε χοντρική τιμή στους στο system marginal price 

§ Από τις πληρωμές των πράσινων ηλεκτροπαραγωγών σε μη διασυνδεδεμένα νησιά από στην ΔΕΗ 

§ Από τον πλειστηριασμό αδειών εμπορίας ρύπων θερμοκηπίου 

§ Aπό το ειδικό τέλος 2 €/MWh των παραγωγών ηλεκτρισμού από λιγνίτη 

§ Ειδικό Τέλος Μείωσης Εκπομπών Αέριων Ρύπων (ETMEAR) 

§ Έσοδα από Revenues from the charge imposed on electricity suppliers 

Τους πρώτους έξι μήνες του 2017 το έλλειμα του Ειδικού Λογαριασμού ΑΠΕ μειώθηκε από 144 m€ σε 109 m€. Η χρηματοδότηση του λογαριασμού τροποποιήθηκε από το Ν. 4414/2016 και το Ν.4427/2016, μέσω της εισαγωγής ενός βάρους στους ηλεκτροπαραγωγούς στη βάση του μεριδίου της στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.